\
Bệnh ngày nay

Viêm gan C: Khi nào dẫn đến xơ gan và ung thư gan?

Ước tính, khoảng 399.000 người chết mỗi năm do viêm gan C, phần lớn là do biến chứng của viêm gan C: xơ gan và ung thư tế bào gan.

Viêm gan C là bệnh truyền nhiễm do virus Hepatitis C (HCV) xâm nhập vào tế bào gan gây ra. Viêm gan C diễn tiến thầm lặng nhưng để lại những hậu quả rất nặng nề do tính gây đột biến và tổn thương gan liên tục. Tuy vậy bệnh còn ít được quan tâm.

Ngoài virus, việc tiêm chích ma túy, đạp phải vật sắc nhọn bên ngoài, xăm mình; lọc máu trong một thời gian dài; được sinh từ mẹ nhiễm virus viêm gan C; từng sống trong tù… cũng được xem là các yếu tố nguy cơ dẫn đến viêm gan C.

Biến chứng nguy hiểm của viêm gan C.
Biến chứng nguy hiểm của viêm gan C.

Viêm gan C lây chủ yếu qua máu, vậy hình thức lây như thế nào?

Virus viêm gan C tồn tại trong máu, nên đường lây chủ yếu qua đường máu. Cụ thể:

  • Dùng chung bơm kim tiêm chích ma túy
  • Sử dụng lại hoặc khử trùng không sạch các thiết bị y tế, đặc biệt là ống tiêm và kim tiêm trong các cơ sở y tế
  • Truyền máu và chế phẩm máu chưa tầm soát HCV
  • Qua quan hệ tình dục và từ mẹ sang con ít phổ biến hơn.

Lưu ý: Viêm gan C không lây qua sữa mẹ, dùng chung thức ăn, nước uống hoặc tiếp xúc bình thường như ôm, hôn người bị nhiễm

Diễn tiến của viêm gan C.
Diễn tiến của viêm gan C.

Có phải khi xuất hiện triệu chứng là viêm gan C đã trở nặng?

 

Viêm gan C thường không có triệu chứng. Khoảng 15 - 45% số người bị nhiễm tự khỏi trong vòng 6 tháng mà không cần điều trị. 60-80% số người còn lại sẽ phát triển thành viêm gan C mạn. 

Viêm gan C mạn tính đều bắt đầu từ một trường hợp nhiễm cấp tính. Viêm gan C cấp tính thường không được phát hiện và chẩn đoán vì thường không có triệu chứng. Nếu có, có thể gồm: vàng da, mệt mỏi, buồn nôn, sốt và đau cơ. Các triệu chứng cấp tính xuất hiện từ 1 - 3 tháng sau khi virus xâm nhập và kéo dài 2 tuần - 3 tháng. Tuy nhiên không phải trường hợp nhiễm cấp nào cũng trở thành mãn tính. 

Viêm gan C mạn tính thường “im lặng” trong nhiều năm, cho đến khi virus gây tổn thương gan đủ để gây ra các triệu chứng:

  • Dễ chảy máu, dễ bầm tím 
  • Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân
  • Vàng da vàng mắt, nước tiểu sẫm màu
  • Ngứa
  • Báng bụng (cổ trướng), phù
  • Lú lẫn, buồn ngủ và nói nhảm (bệnh não gan)
  • Dấu sao mạch.

Lưu ý: Trong số những người bị nhiễm HCV mạn tính, nguy cơ diễn tiến xơ gan trong vòng 20 năm là 15- 30%.

Có cách nào tầm soát và chẩn đoán viêm gan C?

Do nhiễm HCV cấp thường không có triệu chứng, nên rất ít người được chẩn đoán ở giai đoạn này. Ở những người tiến triển thành viêm gan C mạn cũng chỉ được chẩn đoán khi có những dấu hiệu tổn thương gan. 

Trường hợp được chẩn đoán có viêm gan C mãn, để đánh giá mức độ tổn thương gan (xơ gan, ung thư gan) người bệnh có thể cần làm thêm:

  • Xét nghiệm đánh giá chức năng gan ( AST, ALT, Bilirubin, Albumin, INR,…)
  • Chẩn đoán hình ảnh: siêu âm, fibroscan, MRI
  • Sinh thiết gan.
Tiêm chủng giúp phòng ngừa viêm gan C hiệu quả.
Tiêm chủng giúp phòng ngừa viêm gan C hiệu quả.

Các phương pháp điều trị viêm gan C là gì?

  • Dùng thuốc kháng virus

Thuốc kháng virus có thể chữa trị hơn 95% người nhiễm viêm gan C, do đó làm giảm nguy cơ tử vong do ung thư gan và xơ gan, nhưng việc tiếp cận với chẩn đoán và điều trị sớm còn rất thấp.

  • Ghép gan

Nếu bạn có biến chứng nặng nề từ viêm gan C mạn, ghép gan là một lựa chọn. 

  • Vắc xin

Tuy chưa có vắc xin ngừa viêm gan C, nhưng các khuyến cáo khuyên bạn nên tiêm ngừa vắc xin viêm gan A và B để tránh gây thêm tổn thương và làm phức tạp thêm tình trạng viêm gan C.

Phòng ngừa viêm gan C ở người bình thường và người bị nhiễm HCV

Đối với người bình thường:

  • Ngừng việc tiêm chích ma túy (nếu có)
  • Thận trọng khi xỏ lỗ tai, xăm mình.
  • Quan hệ tình dụng an toàn: sử dụng bao cao su, quan hệ một vợ một chồng.
  • Ngừng uống rượu bia và các chất gây hại cho gan.

Đối với người đã bị nhiễm HCV

  • Giáo dục và tư vấn cách phòng ngừa lây lan
  • Chủng ngừa viêm gan A và B
  • Điều trị ngay khi phát hiện và theo dõi thường xuyên

Cần biết, viêm gan C là một trong 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do các bệnh nhiễm trùng trên thế giới, với hậu quả xơ gan và ung thư gan. Việt Nam nằm trong khu vực lưu hành cao của virus. Do đó, việc tầm soát viêm gan C rất quan trọng giúp phát hiện và điều trị sớm.

 

SV Y5 Nguyễn Thị Anh Thư

Khoa Y – Trường Đại học Quốc gia TP.HCM

Theo WHO Mayoclinic

ĐỪNG BỎ LỠ


Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để được bình luận!

Move top