BỆNH VIỆN 24H

Các bước xử trí tai biến mạch máu não

Theo Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ, tai biến mạch máu não là nguyên nhân nguy hiểm thứ 5 gây tử vong tại Mỹ. Biết cách xử trí tai biến mạch máu não khi gặp phải người đang trong tình trạng nguy cấp sẽ giúp ích rất nhiều cho nạn nhân.

Tai biến mạch máu não (Đột quỵ) là tình trạng bệnh xảy ra khi mạch máu mang oxy và các chất dinh dưỡng bị tắc do máu đông hoặc bị vỡ. Khi đó, một phần tế bào thần kinh não không lấy được oxy và chất dinh dưỡng sẽ bị tổn thương và chết sinh lý (apoptosis). Các độc tính trong cơ thể, phản ứng stress oxy hoá, tổn thương vi mạch, rối loạn chức năng hàng rào máu não… là những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự chết tế bào thần kinh trung ương, tế bào thần kinh đệm và tế bào nội mô.

Tai biến mạch máu não là tình trạng bệnh xảy ra khi mạch máu mang oxy và các chất dinh dưỡng bị tắc
Tai biến mạch máu não là tình trạng bệnh xảy ra khi mạch máu mang oxy và các chất dinh dưỡng bị tắc

Ngoài tác động xấu đến các tế bào não, tình trạng thiếu oxy có thể dẫn đến giảm tính toàn vẹn mô não và mạch máu, thông qua giải phóng protease, dẫn đến phá vỡ hàng rào bảo vệ não, đi cùng với biểu hiện lâm sàng là phù não, cùng tiến triển thứ phát chấn thương não. 

Thiếu máu não cũng có thể kích hoạt cơ chế miễn dịch, trong một số trường hợp là nguyên nhân làm trầm trọng thêm tổn thương ở bệnh nhân và đòi hỏi biện pháp xử trí tai biến mạch máu não kịp thời.

Một dạng đột biến khác cực kỳ nguy hiểm đó là đột quỵ do vỡ mạch máu não. Không chỉ gây thiếu oxy cục bộ cho não, tình trạng này còn kích thích giải phóng máu trên nhu mô não và gây tăng ICP (áp lực nội sọ) dẫn đến hạn chế hơn nữa lưu lượng máu đến não. Có hai dạng đột quỵ xuất huyết:

  • Xuất huyết não: thường xảy ra ở động mạch nhỏ, nguyên nhân thường do tăng huyết áp, chấn thương, rối loạn chảy máu, sử dụng amphetamines hay cocaine…
  • Xuất huyết dưới nhện: do vỡ túi phình động mạch từ đáy não và chảy máu do dị dạng mạch.

Mời bạn xem thêm:

 

Nguy cơ đột quỵ âm thầm đằng sau chứng tăng huyết áp

Phân biệt thiếu máu não, huyết áp thấp và đột quỵ não

Nhận biết tình trạng tai biến mạch máu não

Để phát hiện và nhận định một bệnh nhân tai đột quỵ, bạn có thể sử dụng phương pháp F.A.S.T để xác định chính xác một cách nhanh chóng và đưa ra cách xử trí tai biến mạch máu não. Vậy phương pháp này có gì đặc biệt?

F – Face dropping: Méo mó khuôn mặt

Khi bị đột quỵ, người bệnh thường có một bên mặt bị méo mó hoặc tê liệt. Bạn có thể kiểm tra bằng cách yêu cầu người bệnh mỉm cười và thử xem nụ cười ấy có đều hay không. Nụ cười bị lệch cho thấy người đó đã mất kiểm soát cơ mặt và các dây thần kinh ở một bên mặt.

A – Arm weakness: Yếu tay

Đột quỵ thường gây yếu ở một phần cơ thể, vì thế bạn có thể yêu cầu bệnh nhân giữ hai cánh tay thẳng ra trước mặt họ. Nếu một cánh tay rủ xuống thấp hơn, đó là dấu hiệu cho thấy bệnh nhân đang bị tai biến mạch máu não.

S – Speech Difficulty: Rối loạn diễn đạt

Biểu hiện nói chậm, nói khó nghe có thể là những vấn đề về giọng nói do đột quỵ. Hãy yêu cầu bệnh nhân lặp lại một câu đơn giản. Nếu họ không thể làm như vậy, hoặc lời nói của họ khó hiểu, đó có thể là dấu hiệu của đột quỵ.

T – Time to call 115: Gọi điện cho cơ sở y tế gần nhất

Khi đã xác định một người đang lên cơn tai biến mạch máu não, bạn nên liên lạc với cơ sở y tế gần nhất, dù cho các triệu chứng đã giảm hẳn.

Khi bị đột quỵ, người bệnh thường có một bên mặt bị méo mó hoặc tê liệt
Khi bị đột quỵ, người bệnh thường có một bên mặt bị méo mó hoặc tê liệt

Xử trí tai biến mạch máu não 

Khi một người lên cơn đột quỵ, từng giây phút trôi qua đều có ý nghĩa quyết định nếu có các biện pháp xử trí kịp thời. Vậy các phương pháp xử trí tai biến mạch máu não là gì?

  • Giữ bình tĩnh cho nạn nhân kết hợp theo dõi tình trạng bệnh và ngăn không cho bệnh nhân té ngã, bị thương.
  • Bạn có thể viết ra thời gian các triệu chứng đột quỵ xuất hiện chính xác nhất có thể. Các bác sĩ có thể dựa vào đây để tìm ra hướng xử trí tai biến mạch máu não tiếp theo.
  • Ghi lại tất cả những chi tiết bất thường khác mà bạn phát hiện, bao gồm mọi loại thuốc người đó đã dùng và liều lượng của chúng.
  • Kiểm tra mạch và nhịp thở của bệnh nhân nếu thấy họ bất tỉnh. Trong trường hợp bất tỉnh, bạn có thể thực hiện phương pháp hồi sức ấn tim ngoài lồng ngực, hô hấp nhân tạo trong khi chờ các nhân viên y tế đến.

Đặc biệt, một số lưu ý dưới đây bạn cần tránh mắc phải khi xử trí tai biến mạch máu não:

  • Không cho bệnh nhân uống thuốc hoặc các loại thức uống dưới bất kỳ hình thức nào. Một số loại thuốc sẽ làm nghiêm trọng tình trạng của bệnh nhân, hơn thế nữa, nhiều nạn nhân đột quỵ gặp khó khăn trong tình trạng nuốt nên cho uống bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm nào đều có nguy cơ cao gây nghẹt thở.
  • Không cho phép bệnh nhân ngủ dù họ có cảm thấy mệt mỏi vì khi ngủ tình trạng bệnh có thể tiến triển nguy hiểm, khó dự đoán.

Nhìn chung, tai biến mạch máu não là một biến chứng thường gặp, không chỉ để lại những biến chứng nguy hiểm mà còn có nguy cơ tử vong rất cao. Với các kiến thức về bệnh học cũng như cách xử trí tai biến mạch máu não, chúng ta có thể tự bảo vệ bản thân cũng như mọi người xung quanh.

 

Sinh viên Y Nguyễn Đình Lộc

 

Trường ĐH Y Dược TP.HCM

Theo Tricitymed

 

BÌNH LUẬN

Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để được tham gia bình luận!