BỆNH VIỆN 24H

Khi điều trị ung thư giai đoạn muộn, cần cân nhắc những điều gì?

Khi mắc phải căn bệnh “quái ác” này, bệnh nhân và cả người thân sẽ thường gặp phải không ít hoang mang, trăn trở về vấn đề điều trị, đặc biệt khi bệnh đã bước sang giai đoạn muộn.

 

Hiểu rõ về về sự tiến triển của ung thư giai đoạn muộn

Theo BS.TS. Phạm Nguyên Quý trên YhocCongdong.com, ung thư khi được phát hiện muộn, tức đã vào đến giai đoạn khối u xâm lấn không thể phẫu thuật và/hoặc đã di căn đến các cơ quan khác, việc chữa lành hoàn toàn là khá hiếm. Lúc này, mục tiêu điều trị thường là để kéo dài hay duy trì thời gian sống “mạnh khỏe” cho bệnh nhân.

Tình trạng bệnh ung thư tiến triển theo thời gian.
Tình trạng bệnh ung thư tiến triển theo thời gian

Như minh họa ở hình trên với trục tung chỉ tình trạng sức khỏe và trục hoành chỉ thời gian, chúng ta có thể mường tượng rằng theo thời gian, bệnh tiến triển sẽ làm tình trạng sức khỏe sa sút dần. Lúc đầu, cơ thể vẫn còn “mạnh khỏe” (không có triệu chứng) hoặc “tương đối khỏe” (có triệu chứng nhưng không vấn đề gì), tương ứng với vùng màu xanh dương và xanh lá cây. Khi đó bệnh nhân vẫn có thể làm việc, sinh hoạt và hòa nhập xã hội một cách tương đối.

Sau một thời gian, ung thư sẽ dần tiến triển làm các triệu chứng xuất hiện và ngày một trầm trọng hơn, tới mức ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Khi ở vùng màu vàng (có triệu chứng làm giảm chất lượng cuộc sống), bệnh nhân vẫn còn đi lại, tự lo cho bản thân nhưng không còn làm việc được nữa mà thường chỉ quanh quẩn trong nhà.

Bệnh nặng dần tới vùng màu cam (hoạt động hằng ngày khó khăn vì triệu chứng) sẽ là lúc bệnh nhân nằm trên giường hay ngồi trên ghế hầu hết thời gian (trên 50% thời gian ban ngày), không tự sinh hoạt cá nhân được phải có người phụ giúp, và cuối cùng là tử vong.

Khi nào thì nên cân nhắc điều trị?

Hóa trị là phương pháp điều trị dùng các loại hóa chất (thuốc) qua đường uống hoặc truyền tĩnh mạch để tiêu diệt hoặc ngăn chặn sự tăng sinh và phát triển của khối u ác tính đã lan ra nhiều vùng trong cơ thể. Do hóa trị cũng tác động lên những tế bào tăng sinh nhanh bình thường trong cơ thể như tế bào tạo máu, niêm mạc ruột,…nên dễ đi kèm các tác dụng phụ làm giảm chất lượng sống.

Vì ung thư giai đoạn muộn là một bệnh hiểm nghèo có tiên lượng sống không dài, các bác sĩ nội khoa ung thư sẽ cân nhắc rất nhiều yếu tố để đánh giá “Tình trạng phong độ” (Performance Status) của bệnh nhân. Chỉ số này được đánh số từ 0 tới 4, nếu lớn hơn 2 tức là “phong độ kém”, hay bệnh đã vào vùng màu vàng hoặc màu cam trong hình.

  • Nếu phong độ vẫn còn tốt và hóa trị có tác dụng, thời gian sống ổn định với phong độ đó được kéo dài thì việc điều trị xem như có ý nghĩa cho bệnh nhân (đường màu xanh). Tuy nhiên, thời gian sống được cải thiện ngắn hay dài, có ý nghĩa thật sự hay không còn tùy vào từng ca bệnh cụ thể.
  • Nếu phong độ ban đầu đã kém thì việc hóa trị dù có kéo dài thời gian sống cũng rất khó cải thiện phong độ hay giúp bệnh nhân cảm thấy tốt hơn.

Nhiều bác sĩ cho rằng việc kéo dài thời gian sống khi bệnh nhân đã trong vùng màu vàng hoặc màu cam, chỉ làm bệnh nhân phải chịu khổ lâu thêm và vì thế không khuyến khích hóa trị (đường màu tím). Nguyên nhân do tác dụng phụ thuốc hóa trị dễ xảy ra hơn khi cơ thể đã suy yếu, hóa trị ở giai đoạn này thậm chí có thể làm giảm thời gian sống và đó cũng là một nguy cơ cần thận trọng cân nhắc (đường màu đỏ).

Ngay cả khi bắt đầu hóa trị với phong độ tốt, các tác dụng phụ của hóa trị có thể làm giảm phong độ dần dần hoặc đột ngột. Mặc dù khi hóa trị bác sĩ nói “có tác dụng” nhưng bệnh nhân ăn không ngon, tê tay chân,…không sinh hoạt thoải mái thì có lẽ tác dụng đó vẫn chưa thực sự ý nghĩa. Mục tiêu cuối cùng ở giai đoạn này là duy trì một cuộc sống với chất lượng khá tốt cho người bệnh. Vì vậy, bệnh nhân và người thân cần bàn bạc với chuyên gia y tế để thay đổi phương pháp điều trị, bao gồm cả việc ngừng hóa trị.

Chăm sóc giảm nhẹ: một lựa chọn song hành

Ngừng hoặc không hóa trị là một quyết định không hề dễ dàng vì khiến nhiều bệnh nhân suy nghĩ theo hướng tiêu cực là bệnh tình của mình đã “hết thuốc chữa”. Thật ra, hóa trị không phải là tất cả. Nên nhớ rằng mục tiêu cuối cùng của điều trị là để người bệnh sống thời gian còn lại ý nghĩa, dễ chịu mà hóa trị chỉ là MỘT TRONG NHỮNG PHƯƠNG TIỆN để thực hiện điều đó. 

Khi mà hiệu quả không còn cao mà nguy cơ tác dụng phụ đi kèm có thể làm tình hình tệ đi thì không dùng hóa trị lại có khi là một lựa chọn khôn ngoan. Vài người cho rằng việc dành chi phí hóa trị để tổ chức một vài sự kiện đặc biệt cùng người thân và bạn bè có khi lại ý nghĩa hơn.

Mô hình chăm sóc giảm nhẹ theo quan niệm cũ và mới
Mô hình chăm sóc giảm nhẹ theo quan niệm cũ và mới

Một lựa chọn song hành lúc này để giúp bệnh nhân an lòng phần nào chính là chăm sóc giảm nhẹ (CSGN) và đảm bảo sự tiếp tục quan tâm. Chăm sóc giảm nhẹ là việc sử dụng nhiều loại thuốc và phương pháp khác nhau để giúp bệnh nhân dễ chịu và duy trì chất lượng cuộc sống. Ngoài việc chữa trị những vấn đề về thể chất như đau, buồn nôn, mệt mỏi,… chăm sóc giảm nhẹ còn tập trung vào việc hỗ trợ các nhu cầu về tình cảm, tinh thần của bệnh nhân và người thân.

Khác với mô hình cũ cho rằng CSGN chỉ bắt đầu sau khi kết thúc việc điều trị ung thư, quan niệm mới chỉ ra CSGN cần bắt đầu sớm hơn, từ khi có nghi ngờ ung thư và tiến hành song song suốt quá trình điều trị để giúp bệnh nhân thoải mái nhất có thể. CSGN đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong quá trình điều trị ung thư mà tỉ trọng của nó có thể thay đổi theo từng thời điểm và tình trạng bệnh.

Với việc cân nhắc rằng ý nghĩa của cuộc sống không nằm trong thời gian sống mà ở những việc làm được cùng những người xung quanh, mong rằng bệnh nhân ung thư có thể hiểu thêm và chấp nhận lối suy nghĩ mới trong điều trị. Ngừng hóa trị không phải là kết thúc tất cả mà vẫn còn các chọn lựa điều trị khác bao gồm CSGN. Hãy tìm hiểu về CSGN và luôn đặt nó lên bàn cân để cùng đưa ra lựa chọn phù hợp nhất.

Mời bạn xem toàn bộ bài viết của BS.TS. Phạm Nguyên Quý tại: https://yhoccongdong.com/thongtin/nhung-dieu-can-can-nhac-khi-dieu-tri-ung-thu-giai-doan-muon-bang-hoa-tri/

 

BÌNH LUẬN

Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để được tham gia bình luận!